Konspekt lekcji na temat: Jak świadomie dążyć do obniżenia swojego śladu węglowego i niskiej
emisji w kontekście zamieszkiwania i zwiedzania regionu Doliny Baryczy
Poziom edukacyjny: klasy IV - VIII szkoły podstawowej, godziny wychowawcze, przyroda, biologia
Czas trwania: 45 minut (1 lekcja)
Cel główny lekcji: Zapoznanie uczniów z zasadami gospodarki niskoemisyjnej i jej
znaczeniem dla środowiska naturalnego
Cele szczegółowe:
Uczeń:
1. wyjaśnia znaczenie pojęć: „niska emisja” i „ślad węglowy”;
2. wymienia źródła zanieczyszczeń powietrza;
3. wskazuje, co może zrobić, by przyczynić się do ograniczenia zużycia energii i redukcji
wytwarzania CO2 oraz innych substancji szkodliwych przez mieszkańców regionu i turystów.
Umiejętności
Uczeń:
1. zna pojęcia „ślad węglowy” i „niska emisja”;
2. podaje źródła zanieczyszczeń powietrza;
3. dostrzega zależność między codziennymi zachowaniami konsumenckimi a ilością zużywanej energii i wytwarzaniem CO2;
4. analizuje sposoby redukcji wytwarzania CO2 przy różnych czynnościach życia codziennego;
Uczeń:
1. nabywa przekonanie o konieczności podejmowania racjonalnych działań na rzecz gospodarki niskoemisyjnej;
2. modyfikuje swoje codzienne działania, aby były bardziej przyjazne środowisku;
3. dostrzega potrzeby innych ludzi i środowiska;
4. nabiera przekonania, że jego działania związane z oszczędzaniem energii i redukcją wytwarzania CO2 wpływają na klimat;
5. Dostrzega problem występujący na terenie Doliny Baryczy
Zakres treści:
1. wyjaśnienie pojęć: niska emisja, ślad węglowy;
2. źródła zanieczyszczeń powietrza;
3. rodzaje działań i sposoby ograniczania zużycia energii i redukcji wytwarzania CO2
w codziennych czynnościach.
Metody:
- metody oparte na słowie: wykład, pogadanka, opis, dyskusja, karta pracy;
- metody oparte na praktycznym doświadczeniu i wiedzy uczniów w sytuacjach związanych z funkcjonowaniem w środowisku lokalnym;
Środki dydaktyczne:
Tablica multimedialna, prezentacja o niskiej emisji i śladzie węglowym, kartki ksero w kolorze zielonym, ankieta
Uwagi o realizacji:
   Szkoła powinna być miejscem, które poza dostarczaniem wiedzy ma także wpływ na kształtowanie w uczniach względnie trwałych postaw, wytwarzanie prawidłowych nawyków oraz budowanie właściwej postawy społecznej, w tym proekologicznej. Założeniem lekcji jest uświadomienie uczniowi, jak jego osobiste działania mają wpływ na życie i zdrowie jego samego, budżet domowy, innych ludzi oraz na środowisko naturalne. Do realizacji lekcji zaplanowano metody wymagające dużej aktywności uczniów: muszą wykorzystać posiadaną wiedzę, odpowiedzieć na pytania problemowe oraz sformułować i wyciągać wnioski.
  Zadaniem prowadzących zajęcia jest uzmysłowienie uczniom potrzeby podejmowania indywidualnie przez każdego człowieka działań na rzecz ograniczenia emisji CO2 do atmosfery, a potrzebę takich działań na poziomie regionalnym w myśl hasła: „Działaj lokalnie, myśl globalnie”. Podczas zajęć powinno zostać podanych jak najwięcej przykładów działań proekologicznych w tym zakresie zwłaszcza tych, które na co dzień mogą wykorzystać uczniowie. Ważnym elementem lekcji jest pokazanie jaki wpływ na środowisko ma każdy człowiek.
Przebieg lekcji:
  Przed rozpoczęciem zajęć prowadzące informują uczniów, że lekcja, w której biorą udział jest częścią projektu "Odkrywaj Dolinę Baryczy i zmniejszaj ślad węglowy" realizowanego w ramach programu Działaj Lokalnie i EKOLOGICZNIE zajmującego się między innymi działaniami zwiększającymi świadomość społeczną na temat zasad gospodarki niskoemisyjnej.
Faza wprowadzająca:
  Na początku lekcji prowadzące na tablicy rysują ślad stopy (najlepiej w zielonym kolorze) i pytają uczniów, czy wiedzą jak ślad stopy jest związany z działaniami na rzecz środowiska naturalnego. Naprowadzają uczniów, że każdy z nas pozostawia po sobie ślady, np. dobre – kiedy posadzi drzewo, ale też i złe, np. kiedy pali śmieci. Prowadzące wyjaśniają, że przy paleniu śmieci, powstaje dużo szkodliwych dla ludzi i środowiska gazów, między innymi dwutlenek węgla. Na tym etapie prowadzące wprowadzają pojęcie: „niska emisja” i tłumaczy, skąd pochodzi to pojęcie – spaliny samochodów, dym i gazy powstające przy ogrzewaniu, produkcji unoszą się nisko nad ziemią.
Definicje pojęć:
1. Niska emisja – emisja produktów spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych do atmosfery ze źródeł emisji (emiterów) znajdujących się na wysokości nie większej niż 40 m. Wyróżnia się emisję komunikacyjną, emisję wynikającą z produkcji ciepła dla potrzeb centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej oraz emisję przemysłową. Do produktów spalania wpływających na występowanie niskiej emisji zaliczyć można gazy: dwutlenek węgla CO2, tlenek węgla CO, dwutlenek siarki SO2, tlenki azotu NOX, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, np. benzo(a)piren oraz dioksyny, a także metale ciężkie (ołów, arsen, nikiel, kadm) i pyły zawieszone PM10, PM2,5. (Źródło: Wikipedia)
2. Ślad węglowy – całkowita suma emisji gazów cieplarnianych wywołanych bezpośrednio lub pośrednio przez daną osobę, organizację, wydarzenie lub produkt. Jest rodzajem śladu ekologicznego. Ślad węglowy obejmuje emisje dwutlenku węgla, metanu, podtlenku azotu i innych gazów szklarniowych (cieplarnianych) wyrażone w ekwiwalencie CO2. Miarą śladu węglowego jest tCO2e – tona ekwiwalentu dwutlenku węgla. Różne gazy cieplarniane w niejednakowym stopniu przyczyniają się do globalnego ocieplenia, zaś ekwiwalent dwutlenku węgla pozwala porównywać emisje różnych gazów na wspólnej skali. Na przykład tona metanu odpowiada 25 tonom CO2e. (Źródło: Wikipedia)
Na tym etapie należy podkreślić jak ważne są nasze osobiste wybory i ich wpływ na ochronę naszego regionu.
  Warto zaznaczyć, że produkcja gazów cieplarnianych wbrew obiegowej opinii nie sprowadza się jedynie do spalin, czy ogrzewania. Trzeba uświadomić uczniom, że bardzo duża ilość emisji gazów cieplarnianych związana jest z produkcją żywności. Według wyliczeń naukowców konsumenci nie zdają sobie sprawy z tego, ile gazów cieplarnianych zostaje wytworzonych w takim procesie. Można jako przykład podać produkcję np. pomidorów zimą – są hodowane w szklarniach, które trzeba ogrzać, a wtedy wskutek spalania węgla powstają szkodliwe substancje lub żeby sprowadzić do Polski egzotyczne owoce trzeba je transportować z daleka, a to wiąże się z produkcją spalin i zanieczyszczeniem środowiska. 
Faza realizacyjna:
Ta część zająć ma na celu ustalenie przez uczniów sposobów ograniczania emisji CO2 i oszczędzania energii (elektrycznej oraz cieplnej) podczas innych codziennych czynności (zachowania konsumenckie). Prowadzące przeprowadzają ankietę wg. wzoru w załączniku. Pytają klasę, jakie działania mogą wpłynąć na zmniejszenie śladu węglowego, a tym samym na redukcję niskiej emisji. Pomysły uczniów wypisane w ankiecie notują na tablicy. Pytają uczniów, które z wynotowanych działań już stosują, a które mogą wprowadzić do codziennego życia w naszym regionie. Na zakończenie fazy realizacyjnej rozmawiając z uczniami warto zwrócić uwagę, że świadome wprowadzenie działań mających na celu ochronę środowiska Doliny Baryczy ma na celu doprowadzić do:
1. zmniejszenia ilości emitowanego CO2 do środowiska i zapobieganiu ocieplaniu się klimatu,
2. zachowania surowców energetycznych dla przyszłych pokoleń,
3. poprawy jakości powietrza, którym oddychamy, a więc zdrowia ludzi i komfortu ich życia,
4. kształtowania wśród ludzi stałych nawyków i odpowiedzialności za siebie, innych i środowisko.
Podsumowanie
  Prowadzące podsumowując lekcję uświadamiają uczniom, że w działaniach omówionych przez nich na lekcji, tak naprawdę nie tylko dbamy o niski ślad węglowy uzdrawiając środowisko naturalne, ale także o nasze zdrowie fizyczne.

Autorki konspektu: Gabriela Kozieł z klasy VIII D SP w Krośnicach
               Julia Kwiecień z klasy VIII D SP w Krośnicach
               Julia Ochocka z klasy VIII D SP w Krośnicach
Pomoc i opieka dydaktyczna: nauczyciel SP w Krośnicach Dariusz Kaliszczak